Pandeli Majko nuk ka qenë ndër zërat më të pranishëm të politikës shqiptare kohët e fundit. Ish-kryeministri socialist, një prej figurave të njohura të PS-së, ka qëndruar relativisht larg debatit të përditshëm politik dhe, veçanërisht, përplasjes së fortë që ka shoqëruar zhvillimet e fundit në vend.
Por humbja e Aleksandër Vuçiçit në Serbi duket se e ka nxjerrë Majkon nga kjo heshtje. Dhe jo me një urim formal për fituesit. Majko ka bërë thuajse një “autopsi” të sistemit politik që Vuçiç ndërtoi gjatë viteve të tij në pushtet.
Një përshkrim me kontroll institucionesh, ndërthurje të politikës me interesat ekonomike, përdorim të administratës dhe strukturave të sigurisë dhe dobësim të mekanizmave që mund t’i vendosnin kufij pushtetit.
“Aleksandër Vuçiç ishte simbol i një sistemi ku pushteti politik dhe interesat ekonomike ushqyen njëri-tjetrin”, shkruan Majko, ndërsa e konsideron pasojë të këtij modeli “çmontimin e shtetit administrativ”.
Por ish-kryeministri socialist shkon edhe më tej.
Sipas tij, në Serbinë e Vuçiçit ligjet, administrata dhe strukturat e sigurisë u përdorën për të konsoliduar interesat e një grupi sundues të lidhur me politikën, biznesin dhe krimin e organizuar.
Është pikërisht këtu ku reagimi i Majkos bëhet interesant edhe përtej kufirit serb.
Sepse, ndërsa ai flet për Beogradin, disa prej termave që përdor nuk janë aspak të panjohur në debatin politik të Tiranës.
Kontrolli mbi institucionet. Përqendrimi i pushtetit. Marrëdhënia mes politikës dhe interesave ekonomike. Administrata në funksion të pushtetit. Strukturat shtetërore dhe dobësimi i mekanizmave që duhet ta kontrollojnë atë.
Majko nuk e përmend Edi Ramën.
As nuk bën ndonjë paralelizëm mes qeverisjes së Vuçiçit dhe asaj të socialistëve në Shqipëri. Por ndoshta pikërisht për këtë arsye reagimi i tij lexohet me më shumë interes.
Sepse vjen nga një politikan që nuk është një kundërshtar i PS-së. Përkundrazi. Majko është një prej emrave me historinë më të gjatë brenda socialistëve: ish-kryeministër, ish-ministër, ish-sekretar i përgjithshëm i PS-së dhe deputet në tetë legjislatura.
Edhe gjatë zhvillimeve të forta të ditëve të fundit në Shqipëri, emri i tij nuk ka qenë ndër zërat kryesorë të debatit publik. Prandaj zgjedhja për të reaguar pikërisht tani, dhe me një gjuhë kaq të fortë ndaj sistemit të Vuçiçit, tërheq vëmendjen.
Sidomos kur në Serbi ishte pikërisht një lëvizje e lindur nga protestat studentore ajo që arriti të përmbyste ekuilibrat politikë. Lista Studentore fitoi zgjedhjet e parakohshme, ndërsa vetë Vuçiç pranoi humbjen.
Majko e mbyll analizën e tij me një fjali:
“Aleksandër Vuçiç humbi dje zgjedhjet! Nga dje, ai nuk i kontrollon më ngjarjet! Tashmë janë ato, që do ta kontrollojnë atë!”
Është një analizë për Serbinë.
Por e lexuar nga Tirana, në një moment kur edhe Shqipëria po përjeton protesta të forta, përplasje me policinë dhe një debat gjithnjë e më të fortë mbi mënyrën se si ushtrohet pushteti, ajo ngre në mënyrë të pashmangshme një pyetje:
Sa nga “autopsia” që Pandeli Majko i bën sot sistemit të Aleksandër Vuçiçit tingëllon familjare edhe në Tiranë?
