Evropa mund të përballet me periudha më të ftohta gjatë dimrit që po vjen. Një fenomen i pazakontë atmosferik mbi Arktik ka tërhequr vëmendjen e meteorologëve. Bëhet fjalë për dobësimin jashtëzakonisht të hershëm të vorbullës polare, i cili mund të ndikojë në motin e javëve në vijim.
Zhvillimet janë konfirmuar nga ekspertë të Universitetit të Reading dhe shërbimit meteorologjik britanik Met Office.
Sipas shkencëtarëve, çrregullimi atmosferik po ndodh shumë më herët se zakonisht.
Megjithatë, ata theksojnë se kjo nuk do të thotë automatikisht një dimër ekstrem.
“Nuk kemi parë kurrë diçka të tillë”, thotë profesori britanik
Profesori Andrew Charlton-Perez, meteorolog në Universitetin e Reading, ka komentuar fenomenin e pazakontë mbi Arktik.
Në një deklaratë zyrtare të publikuar më 6 nëntor, ai theksoi se një zhvillim kaq i hershëm nuk është vërejtur më parë.
“Nuk kemi parë kurrë diçka të tillë më parë”, deklaroi profesori Charlton-Perez.
Ai shpjegoi se të dhënat më të besueshme meteorologjike datojnë nga viti 1979, kur nisën vëzhgimet satelitore.
Ekzistojnë gjithashtu regjistrime relativisht të mira që nga vitet 1940.
Sipas tij, gjatë kësaj periudhe nuk ishte regjistruar një ngrohje e papritur stratosferike kaq herët në nëntor.
Profesori sqaroi se vorbulla polare zakonisht duhet të formohet dhe të forcohet përpara se të pësojë çrregullime të tilla.
Çfarë është vorbulla polare dhe si ndikon në dimër?
Vorbulla polare është një sistem erërash të fuqishme që qarkullon në lartësi të mëdha mbi Arktik.
Sipas Reuters, në një analizë të publikuar më 16 nëntor, sistemi shtrihet në stratosferë, rreth 10 deri në 50 kilometra mbi sipërfaqen e Tokës.
Gjatë dimrit, këto erëra ndihmojnë në mbajtjen e ajrit shumë të ftohtë në rajonin polar.
Kur vorbulla dobësohet, mund të ndryshojë qarkullimi i erërave në atmosferë.
Kjo mund të favorizojë depërtimin e ajrit të ftohtë drejt pjesëve të Evropës, Amerikës së Veriut dhe Azisë.
Ndikimi nuk është i menjëhershëm. Ndryshimet në stratosferë mund të ndikojnë në motin pranë sipërfaqes pas disa javësh.
Pse fenomeni i këtij nëntori është i pazakontë?
Ngrohjet e papritura stratosferike ndodhin mesatarisht rreth një herë në dy vjet.
Megjithatë, ato zakonisht regjistrohen më vonë gjatë dimrit, kryesisht në janar ose shkurt.
Këtë herë, çrregullimi i vorbullës polare është shfaqur që në fillim të nëntorit.
Met Office raportoi më 4 nëntor se vorbulla polare ishte zgjatur dhe zhvendosur në mënyrë të pazakontë.
Ekspertët shpjeguan se valët atmosferike nga shtresat e poshtme mund të ndikojnë në erërat e stratosferës.
Në raste të caktuara, kjo shkakton fenomenin e njohur si ngrohje e papritur stratosferike.
Gjatë këtij procesi, erërat mund të dobësohen ose edhe të ndryshojnë drejtim.
Cilat pjesë të Evropës mund të përjetojnë më shumë të ftohtë?
Dobësimi i vorbullës polare mund të rrisë mundësinë e periudhave të ftohta në Evropën veriore dhe qendrore.
Sipas Euronews, mes rajoneve që mund të ndikohen janë Skandinavia, Ishujt Britanikë, Gjermania dhe Polonia.
Megjithatë, ndikimi varet nga pozicioni i sistemeve të presionit atmosferik dhe drejtimi i erërave.
Një çrregullim i vorbullës polare nuk garanton reshje dëbore apo temperatura ekstreme.
Met Office thekson se ndryshimet mund të sjellin edhe periudha më të thata dhe më të qëndrueshme.
A ka lidhje fenomeni El Niño me dobësimin e vorbullës polare?
Shkencëtarët po shqyrtojnë edhe ndikimin e mundshëm të fenomenit El Niño në Oqeanin Paqësor.
El Niño mund të ndryshojë qarkullimin atmosferik dhe të ndikojë në valët që arrijnë deri në stratosferë.
Këto ndryshime mund të favorizojnë dobësimin e vorbullës polare.
Megjithatë, profesori Charlton-Perez ka theksuar se nevojiten analiza të tjera për të përcaktuar shkakun e fenomenit aktual.
As Reuters dhe as Met Office nuk e paraqesin El Niño si shkak të konfirmuar të këtij zhvillimi.
A mund të ndikojë dimri i ftohtë në çmimet e energjisë?
Një dimër më i ftohtë se zakonisht mund të rrisë kërkesën për ngrohje në vendet evropiane.
Kjo do të ndikonte edhe në konsumin e gazit natyror dhe përdorimin e rezervave energjetike.
Nëse temperaturat mbeten të ulëta për periudha të gjata, furnizimet mund të përballen me presion shtesë.
Situata mund të ndërlikohet nëse erërat dobësohen dhe prodhimi i energjisë nga turbinat bie.
Megjithatë, këto janë rreziqe të mundshme ekonomike. Nuk ka bazë për të përfunduar se dobësimi i vorbullës polare do të shkaktojë domosdoshmërisht krizë energjetike.
Çfarë do të thotë kjo për Kosovën dhe Shqipërinë?
Zhvillimet mbi Arktik mund të ndikojnë në qarkullimin atmosferik në pjesë të ndryshme të Evropës.
Megjithatë, nuk mund të përcaktohet vetëm nga dobësimi i vorbullës polare se çfarë moti do të mbajë në Kosovë apo Shqipëri.
Ndikimi në Ballkan varet nga zhvillimi i sistemeve atmosferike gjatë javëve të ardhshme.
Prandaj, për parashikimet lokale duhen ndjekur përditësimet e shërbimeve meteorologjike.
A duhet të shqetësohemi për dimrin që po vjen?
Shkencëtarët nuk kanë konfirmuar se Evropa do të përballet me një dimër jashtëzakonisht të ashpër.
Sipas Reuters, dobësimi i vorbullës polare rrit mundësinë e periudhave më të ftohta, por nuk është parashikim i sigurt.
Edhe Met Office thekson se ndikimi në motin e përditshëm mbetet i pasigurt.
Për momentin, ajo që e bën fenomenin të veçantë është koha jashtëzakonisht e hershme e zhvillimit të tij.
Meteorologët do të vazhdojnë të ndjekin ndryshimet në stratosferë për të vlerësuar ndikimin e mundshëm gjatë dimrit