Pas paralajmërimit të ministres së Ekonomisë, Delina Ibrahimaj, se qeveria po përgatit një reformë të re të pensioneve, e cila pritet të finalizohet gjatë vitit 2027 dhe të nisë zbatimin në vitin 2028, ekonomisti Eduart Gjokutaj ngre shqetësimin për një ndryshim të mundshëm të formulës së indeksimit.
Ibrahimaj tha disa ditë më parë se qeveria po punon për një skemë të re pensionesh, ndërkohë që për vitin 2027 parashikohen dyfishimi i bonuseve mujore dhe afrimi i indeksimit vjetor në muajin prill. Megjithatë, detajet e reformës së re nuk janë bërë ende publike. ATSH –
Pikërisht në këtë situatë, ekonomisti Eduart Gjokutaj paralajmëron për pasojat që mund të sjellë kufizimi apo heqja e indeksimit për pensionet më të larta, duke ngritur pikëpyetje mbi mënyrën se si qeveria mund të ndërhyjë në të drejtat e pensionistëve.
Sipas tij, indeksimi nuk është një favor që qeveria u bën pensionistëve, por një mekanizëm që synon të ruajë fuqinë blerëse të pensioneve përballë inflacionit.
Nëse qeveria vendos të diferencojë indeksimin sipas nivelit të pensionit, pensionistët që marrin shuma më të larta mund të përfitojnë shtesa më të vogla ose, në variantin më kufizues, të përjashtohen nga ky mekanizëm. Kjo mbetet një mundësi e diskutuar dhe jo një vendim i shpallur zyrtarisht.
“Nëse do kërkohet të kufizohet ose hiqet indeksimi për pensionet e larta, duhet sqaruar se çfarë parimi po ndryshojmë lidhur me drejtësinë sociale apo sigurinë juridike dhe parashikueshmërinë e skemës?”, shkruan Gjokutaj.
Ekonomisti argumenton se është krijuar një praktikë problematike, sipas së cilës, sa herë që mekanizmat ekzistues rëndojnë mbi buxhetin e shtetit, lind kërkesa për ndryshimin e formulës së përfitimit.
“Është krijuar një traditë e keqe, që kur formula bëhet e papërshtatshme për buxhetin, kërkojnë të ndryshojnë formulën. Kur çmimet rriten, pensionisti duhet të përshtatet vetë”, thekson ai.
Gjokutaj vlerëson se drejtësia sociale nuk mund të realizohet duke penalizuar automatikisht ata që marrin pension më të lartë, veçanërisht kur kjo diferencë lidhet me vitet e punës dhe kontributet e paguara gjatë jetës aktive.
Sipas tij, politika sociale duhet të garantojë një dysheme dinjitoze për të gjithë pensionistët, por edhe një formulë të qëndrueshme për qytetarët që kanë kontribuar më shumë në sistemin e sigurimeve shoqërore.
Aktualisht, indeksimi i pensioneve është një mekanizëm i parashikuar në nenin 61 të ligjit për sigurimet shoqërore, i cili përcakton përshtatjen vjetore të pensioneve me ndryshimin e çmimeve. Ky mekanizëm zbatohet për të mbrojtur pensionistët nga humbja e fuqisë blerëse. Qendra e Botimeve Zyrtare
Për shembull, me një indeksim prej 2,7%, një pension prej 20 mijë lekësh rritet me 540 lekë në muaj, ndërsa një pension prej 50 mijë lekësh rritet me 1.350 lekë. Përqindja është e njëjtë, por shtesa në vlerë absolute është më e madhe për pensionin më të lartë.
Nëse formula do të ndryshonte duke vendosur një shtesë fikse ose duke kufizuar indeksimin mbi një nivel të caktuar pensioni, kjo do të ndikonte drejtpërdrejt te përfitimet e pensionistëve që marrin më shumë.
Ndërkohë, qeveria ka zgjedhur tashmë një sistem të diferencuar për bonuset mujore, të cilat për vitin 2027 parashikohet të dyfishohen. Për pensionet urbane me vite të plota pune, përfitimi mujor do të rritet nga 1.800 në 3.600 lekë, ndërsa për kategori të tjera janë përcaktuar shuma të ndryshme. ekonomia.gov.al
Por bonuset mujore dhe indeksimi janë dy mekanizma të ndryshëm. Bonusi është një masë shtesë mbështetëse, ndërsa indeksimi është i lidhur me detyrimin ligjor për të kompensuar efektet e inflacionit.
Për reformën e re, Ibrahimaj ka deklaruar më herët se ndryshimet në skemën e llogaritjes së pensioneve synojnë kryesisht personat që do të dalin në pension pas hyrjes në fuqi të reformës, ndërsa pensionistët aktualë do të vijojnë të mbështeten përmes mekanizmave ekzistues dhe bonuseve. News24
Megjithatë, mbetet ende e paqartë nëse qeveria do të ndërhyjë edhe në formulën e indeksimit të pensioneve ekzistuese, si dhe nëse do të vendosë kufizime të reja për përfituesit me pensione më të larta.
Pikërisht kjo është çështja që ngre ekonomisti Gjokutaj, i cili kërkon që çdo ndërhyrje të ruajë ekuilibrin mes mbështetjes së pensionistëve me të ardhura të ulëta dhe respektimit të kontributeve të paguara nga ata që përfitojnë pensione më të larta. /skyweb.al
