Mijëra emigrantë shqiptarë që kanë jetuar dhe punuar në Greqi gjatë dekadave të fundit po përballen me një problem të madh, pasi plotësimi i viteve të kërkuara të sigurimit nuk është i mjaftueshëm për të paguar pensionin e plotë shtetëror.
Korniza aktuale kërkon 40 vjet qëndrim të ligjshëm dhe të përhershëm në vend, gjë që është e pamundur për njerëzit që mbërritën në Greqi në vitin 1990.
Për një kohë të gjatë, emigrantët shqiptarë ishin një pjesë integrale e shoqërisë greke, por edhe një nga grupet më të shfrytëzuara të punëtorëve. Ata punonin në bujqësi, ndërtim, pastrim shtëpish, kujdes për të moshuarit dhe në dhjetëra sektorë të tjerë. Shumë prej tyre krijuan familje, rritën fëmijët e tyre në Greqi dhe tani po kërkojnë të drejtën për një pension të mirë.
Megjithatë, sot, ndërsa po arrijnë moshën e pensionit, ata zbulojnë se shumë vite pune të palodhur nuk janë të mjaftueshme për t’u siguruar të drejta të denja pensioni.
Zëdhënësi i Qeverisë Pavlos Marinakis, pas ndërhyrjeve të gazetarit, Christos Avramidis, media greke “TVXS” qeveria jo vetëm që nuk arriti të jepte përgjigje për zgjidhje, por iu referua kuadrit ekzistues legjislativ, i cili është plotësisht i pamjaftueshëm.
Televizioni helen “TVXS” kontaktoi emigrantë shqiptarë të cilët po përjetojnë këtë situatë dhe ata shpjegojnë pse marrin pensione varfërie që nuk janë të mjaftueshme për të mbuluar as nevojat e tyre bazë.
“Kam jetuar në Greqi që nga viti 1992. Në atë kohë, emigrantët që mbërritën nuk kishin dokumente dhe përballeshin gjithashtu me racizëm të madh. Shumica e grave nga Shqipëria punonin nëpër shtëpi, duke pastruar, hekurosur, duke u kujdesur për të moshuarit. Unë e respektoj dhe e dua këtë vend, por tani për tani jemi të privuar nga e drejta për një pension të mirë”, – thekson për TVXS Artur Qelemeni , i cili është 62 vjeç dhe vazhdon të luftojë për të drejtat e emigrantëve në Greqi.
Iniciativa për Emigrantët dhe Solidaritetin Shqiptar u themelua në fund të vitit 2018 pas vrasjes së punëtorit të fermës Petrit Zifle në Korfuz. Flori, një i ri dhe emigrant i gjeneratës së dytë, flet për TVXS rreth problemit që ka lindur me pensionet.
“Kjo çështje është paksa e fshehtë, sepse ishte lënë pas dore deri më tani. Nuk ishte kuptuar plotësisht derisa prindërit tanë filluan të dilnin në pension. Ndërsa ata prisnin të merrnin pensione të mira pas kaq shumë vitesh pune të palodhur, shumat që u jepeshin ishin poshtëruese. Tani për tani, kushdo që arrin të marrë qoftë edhe 600 euro është jashtëzakonisht me fat. Ne përballemi me një valë të re racizmi dhe diskriminimi shtetëror”, shpjegon ai.
Korniza absurde legjislative
Dispozita legjislative (4837/2016, ligji Katrougalos) që vendos si kusht plotësimin e 40 viteve të qëndrimit të ligjshëm dhe të përhershëm në Greqi për pagesën e shumës së plotë të pensionit kombëtar, krijoi ndarje dhe përjashtime në dëm të emigrantëve shqiptarë. Për çdo vit që bie nën 40 vjet, shuma e pensionit kombëtar zvogëlohet në mënyrë proporcionale, duke rezultuar që shumica e tyre të marrin pensione urie, mesatarisht rreth 300-400 euro.
Në përshkrimin e Artur Qelemeni-t pr Tv grek , emigranti shqiptar nxjerr në pah vështirësitë që ai dhe njerëzit e tij të afërt hasën për të qenë në gjendje të dilnin në pension. “Emigrantët e gjeneratës së parë në një masë shumë të madhe filluan të siguroheshin që nga viti 1998, kur u lëshuan lejet e para të qëndrimit për punë. Pra, pensionistët e parë krijuan të drejtën, madje edhe për një pension të reduktuar, rreth viteve 2015-2016. Punët e tyre ishin në ndërtim dhe sektorë të tjerë të punës së rëndë, ndërsa përpjekja për të mbledhur vitet kur puna e padeklaruar ishte normë për disa vite ishte shumë e madhe. Ne po kërkojmë heqjen e plotë të periudhës 40-vjeçare dhe për profesionet me kushte të rënda dhe të pashëndetshme, heqjen edhe të periudhës 20-vjeçare”, thekson ai.
Flori thekson nga ana tjetër: “Ekziston një element kyç që ka të bëjë me pensionin kombëtar. Për të marrë shumën e plotë, kërkohen 40 vjet qëndrim të ligjshëm dhe 20 vjet punë me sigurim. Prandaj, shumica e emigrantëve marrin vetëm një përqindje shumë të vogël të pensionit kombëtar. Përveç kësaj, edhe pensioni kontributiv zvogëlohet. Kjo masë ka të bëjë me të gjithë emigrantët, thjesht se shqiptarët janë grupi më i shumtë dhe brezi i parë që përpiqet të dalë në pension”, thekson ai.
Qeveria e Demokracisë së Re vendosi një regjim të ndryshëm vetëm për emigrantët, me Ligjin 4915/2022, i cili parashikon një rregullim kalimtar duke filluar nga 30 vjet qëndrim i ligjshëm. Megjithatë, rregullorja nuk i mbulon emigrantët.
Kontradikta me politikat e legalizimit të së kaluarës
Një pjesë e madhe e shqiptarëve mbërritën në Greqi në një kohë kur qëndrimi i ligjshëm dhe mundësitë e punës ishin jashtëzakonisht të kufizuara. Proceset e para të rëndësishme të legalizimit të emigrantëve filluan vetëm në vitin 1998. Prandaj, shteti kërkon që njerëzit të vërtetojnë 40 vjet qëndrim të ligjshëm, ndërkohë që nuk kishte as mundësitë përkatëse institucionale për të marrë këtë status.
Në të njëjtën kohë, edhe pas vendosjes së procedurave të legalizimit, shumë emigrantë vazhduan të punonin pa u regjistruar siç duhet nga punëdhënësit e tyre, duke rezultuar në privimin e tyre nga kontributet e sigurimeve shoqërore dhe pullat që duhet të kishin grumbulluar.
Me fjalë të tjera, njerëzve që kanë kontribuar me punën e tyre për vite me radhë në sektorë kritikë po u kërkohet të përballen me pasojat si të kufizimeve që ekzistonin, ashtu edhe të punës së pasiguruar për të cilën nuk ishin përgjegjës.
Problemet me lejet e qëndrimit
Një problem tjetër i rëndësishëm është se kuadri i imigracionit është bërë shumë më i rreptë dhe tani lejet e qëndrimit jepen për disa vite dhe me vonesa të gjata, madje edhe për njerëz që kanë jetuar dhe punuar në Greqi për dekada të tëra.
“Këta njerëz paguajnë afërsisht 150 euro në vit për të siguruar rinovimin e lejes së tyre të qëndrimit, edhe kur kanë dalë në pension. Në të njëjtën kohë, ata përballen me një përjashtim të dyfishtë: nga njëra anë, nga e drejta për një pension të mirë dhe nga ana tjetër, nga e drejta për të punuar, pasi pensionistët që kanë leje qëndrimi nuk janë në gjendje të punojnë. Situata është e ngjashme edhe për personat me aftësi të kufizuara. Ne kërkojmë që leja e qëndrimit për arsye humanitare të jepet për kohëzgjatjen e aftësisë së kufizuar, duke siguruar njëkohësisht të drejtën për të punuar, pa vendosur kushtin e plotësimit të 20 viteve jetë pune”, thekson Artur Qelemeni për TVXS .
“Në shumë raste, në fakt, lejet u mbërrijnë përfituesve me një vonesë aq të gjatë saqë ato kur u vjen radha kanë skaduar, duke i detyruar ata të fillojnë përsëri procesin për lëshimin e të rejave. E gjithë kjo e bën situatën edhe më të vështirë, veçanërisht me zbatimin e ligjit Voridis. Në të njëjtën kohë, që dikush të marrë pension, ai duhet të banojë në Greqi. Kjo do të thotë që këtyre njerëzve nuk iu jepet mundësia që të kthehen në Shqipëri”, shton Flori, i cili flet për një politikë të ashpër imigracioni.
“Brezi i dytë tani ka fituar shtetësinë greke, por brezi i parë mbetet thuajse jashtë. Imigrantët shqiptarë vlerësohen në afërsisht 270,000 dhe, sipas këtyre shifrave, këta janë njerëz të brezit të parë. Lejet e qëndrimit fillimisht kishin një kohëzgjatje dhjetëvjeçare, pastaj ishin të kufizuara në pesë vjet, ndërsa sot kriteret për rinovimin e tyre janë akoma më të rrepta.”
Kërkesa për ndryshime në kuadrin e pensioneve
Iniciativa për Migrantët dhe Solidaritetin Shqiptar kërkon ndryshimin e kërkesës ligjore që për të dalë në pension nevojiten 40 vjet. Përveç kësaj, propozohet që të lidhen marrëveshje ndërshtetërore për sigurimet shoqërore midis Greqisë dhe vendeve të origjinës së migrantëve. Nëpërmjet këtyre marrëveshjeve, koha e punës dhe e sigurimit të përfunduar në secilin vend mund të merret në konsideratë, me qëllim shmangien e humbjes së të drejtave të sigurimit.
“Në Shqipëri, njerëzit filluan të punonin në një moshë shumë të re, veçanërisht nën regjimin e Enver Hoxhës, kështu që disa njerëz marrin edhe një pension të vogël prej andej (maksimumi 100 euro). Problemi është se jo vetëm që nuk ka koordinim midis dy shteteve, por kjo shumë zbritet, gjë që e bën situatën edhe më të vështirë”, shpjegon Flori.
Duke mbyllur diskutimin, Artur Qelemeni flet për përvojën e tij në Greqi dhe mendimet mbi punën e emigrantëve. “Nuk kishte asnjë mënyrë që gratë nga Shqipëria që punonin në shtëpi të paguanin siguracion. Në qendra shëndetësore, shtëpi, spitale, këto gra pastronin, kujdeseshin për gjyshërit, por nuk përfitonin siguracion për punën e tyre. Puna bujqësore gjithashtu nuk u jepte siguracion. Nuk dua të pretendoj se shqiptarët e rritën ekonominë e Greqisë, por ata ndihmuan, ashtu siç e mbështetën Shqipërinë me punën e tyre. Greqia na pranoi me të mirat dhe të këqijat e saj, në disa raste disa njerëz na morën në shtëpitë e tyre dhe na dhanë besim, madje edhe në një kohë kur titujt e gazetave kërkonin që të na nxirrnin jashtë dhe policia na trajtonte në mënyrën më të keqe.”
Flori gjithashtu vë theksin në problemin dhe vështirësitë e mëdha me të cilat përballen gratë, veçanërisht, në pension.
“Nga një moment, burrat arritën të merrnin sigurim, madje edhe me shkelje të ligjeve të punës. Megjithatë, gratë, të cilat punonin kryesisht në shtëpi dhe kujdeseshin për të moshuarit, nuk ishin të siguruara, kështu që ato nuk dalin dot as në pension.”
Së fundmi, ai flet për protestat e fundit të të rinjve në Shqipëri. “Njerëzit që po protestojnë janë brezi që në thelb është rritur me Ramën. Ka korrupsion dhe padrejtësi të madhe dhe të gjithë e dinë këtë. Kjo përkoi me rritjen e kostos së jetesës dhe pastrimin e madh të parave në sektorin e ndërtimit.Është kjo arsyeja pse e pamë të gjithë këtë shpërthim social”, shprehet emigranti shqiptar.
/MAPO.al/
